ثبت نام بسته اول کارگاه های مطالعات بنیادی – تابستان 1403

متفکران و اندیشه ورزان علوم انسانی ! سلام
از اینکه در این دوره ی کارگاه های تابستانی انجمن مطالعـات بنیادی در خدمت شما عزیزان هستیم ، بسیار خوشحالیم. امیدواریم دوره ای پربار و آموزنده در پیش داشته باشیم. این دوره از کارگاه های انجمن طبق  برنامه آموزشی دبیرستان، روزهای دوشنبه، در 5 هفته، در مردادماه 1403 برگزار خواهند شد.
در طول کل دوره 13 کارگاه با موضوعات مختلف برگزار خواهد شد که برخی 6 جلسه‌ای و برخی 4 جلسه ای هستند. این 13 کارگاه در پنج هفته به این صورت برنامه ریزی شده اند که هر فرد به طور کلی بتواند  2 کارگاه را انتخاب کند.
دانش آموزان متقاضی شرکت در این کلاس ها جهت ثبت نام در هر کارگاه ، باید پــس از مطالعه و انتخاب کلاس ها ، در صفحــه ی روزهای علوم انسانی ، فــرم ثبــت نــام را تکمیـل کننـد. لازم به ذکر است که امسال نیز مانند سال گذشته ، ظرفیت هــر کلاس محدود خواهد بود .
بر ایــن اساس ، به ترتیب اولویت زمان و ساعت ثبت نامی هر دانش آموز ، ظرفیت کلاس ها تکمیل شـده و امکان انتخـاب هر گزینه با تکمیل ظرفیت از بین خواهد رفت .
ثبت نام این دوره از مطالعات بنیادی در دو بازه زمانی صورت می‌گیرد:
1. بازه زمانی اول: از ساعت 19 روز پنجشنبه 28 تیر ماه فعال خواهد بود
2. بازه زمانی دوم:  از ساعت 19 روز پنجشنبه 18  مرداد ماه فعال خواهد بود

1، 8 و 15 مرداد ماه 1403

از ساعت 9 الی12

شرح مفصل کارگاه ها:

××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××

وقتی ربات ها عاشق می‌شوند!

دبیر: جناب آقای حمیدرضا بدر – پژوهشگر در زمینه‌های فلسفه اسلامی، فلسفه تطبیقی، فلسفه تحلیلی، فلسفه ذهن، نوروسایکولوژی ، تدریس فلسفه و منطق و معرفت شناسی در دبیرستان و حوزه علمیه و دانشگاه شریف

1. آیا کامپیوتر می‌تواند فکر کند؟
2. اصلاً فکر کردن چیست؟ آیا مغز است که فکر می‌کند؟
3. به طور کلی چه چیزی فکر می‌کند؟ یا به عبارت دقیق‌تر چه چیزی می‌تواند فکر کند؟
4. حالات روانی ما مانند احساسات و عواطف و شادی و غم و …، از مغز ناشی می‌شوند؟و…
این‌ها سوالاتی هستند که در قرن ۲۱ فیلسوفان و دانشمندان را مشغول خود کرده است. چند ماهی است که هوش مصنوعی بر سر زبان‌ها افتاده است و فضای مجازی مملو از کلیپ‌ها و امکانات هوش مصنوعی شده است. اما این موضوع برای فیلسوفان و دانشمندان اصلا جدید نیست. کتاب “من ربات” توسط آیزاک آسیموف در دهه ۱۹۴۰ نوشته شده است که فیلمی تحت همین عنوان در سال ۲۰۰۴ از روی این کتاب ساخته شد. در این فیلم ربات‌ها آنقدر هوشمند می‌شوند که علیه سازنده خود یعنی انسان قیام می‌کنند و کنترل جهان را در دست می‌گیرند. فیلم‌های زیاد دیگری شبیه همین داستان ساخته شده است. شاید برجسته‌ترین فیلم و نمونه پیشرفته‌تر از فیلم‌های مربوط به ذهن و هوش مصنوعی سه گانه “ماتریکس” باشد که در ابتدای قرن ۲۱ ساخته شد. حتی اگر فیلم ماتریکس را ندیده باشید، احتمالا با ایده اصلی و کلیت فیلم آشنا هستید: قهرمان داستان که برنامه نویسی به نام نئو است متوجه شد که واقعیت آنگونه که به نظر می‌رسد نیست. او فهمید چیزی که در آن زندگی می‌کرد یعنی تمام جهانش، در واقع یک شبیه سازی بود. در نهایت نیز درون یک ظرف پر از مایع بیدار شد؛ جایی که بدنش در آن نگه داشته می‌شد. هرچند این یک ایده هالیوودی است، اما برخی از دانشمندان و فیلسوفان ایده شبیه سازی را به صورت جدی‌تری بررسی کرده‌اند.
همه اینها نشان دهنده زنده بودن این بحث در دنیای علم و خیال است. فیلم‌ها و داستان‌ها نشان از زنده بودن این تخیّل دارد و نظریات فیلسوفان و دانشمندان نشان از زنده بودن این موضوع در دنیای علم و دانش دارد.
در این جلسات قصد داریم درباره هوش مصنوعی صحبت کنیم و درباره اینکه قدرت تفکّر در هوش مصنوعی چگونه است با یکدیگر گفت‌گو کنیم.

××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××

دعوا بر سر چند دستگاه آبمیوه گیری است!

دبیـر: جناب آقـای محمـد حسین راحمی – دکتـری فلسفه علم و فناوری از دانشگاه صنعتی شـریف

از نظر حجم اسناد مکتوب و غیرمکتوب سیاسی و فنی که از سال 1382 تاکنون در زمینه ی پرونده ی هسته ای ایران در رسانه ها و مراجع سیاسیِ جهان نشر و بازنشر شده، پرونده ی هسته ای ایران پردامنه-ترین پروژه ی سیاسی تاریخ بشر بوده است!. حتی به بیان برخی تحلیل گران سیاسی، با یک محاسبه ی کلی، مجموع اسناد رفت و برگشت داده  شده و مجموع کدهای خبری و رسانه ای که در جهان در طی این سال ها حول این موضوع طرح شده، بیش از مجموع اسنادی است که در طول جنگ جهانی اول و دوم بازنشر شده است.
مستقل از فرآیندی که در این پرونده طی شده و اتفاقات سیاسی که در طول این سال ها رخ داده است، مردم ایران مدتهاست با واژه هایی مواجه هستند که از مفهوم بسیاری از آن ها درک درستی ندارند. به همین دلیل در تحلیل وقایع در این زمینه دچار کژتابی های مفهومی بسیاری هستند. شما به عنوان دانش آموزان نخبه ی علوم انسانی، مستقل از موضع گیری های روز سیاسی، باید این واژگان را، حداقل در یک سطح کلی و عمومی بشناسید تا بتوانید در چنین موضوع مهم، سرنوشت ساز و تاریخ سازی، مشارکت فعالی از نظر فکری و اندیشه ای داشته باشید.
ما در این کلاس، بدون ورود به فضای سیاست، صرفاً واژگان فنی حقوقی مطرح در پرونده ی هسته ای ایران را با هم مرور خواهیم کرد و یک سیر تاریخی از اتفاقات پیرامون این پرونده را با هم به دقت مرور می کینم.
با هم بحث خواهیم کرد که اصلاً انرژی هسته ای چیست؟، غنی سازی یعنی چه؟ اورانیوم چیست و چطور غنی می شود؟ سانتریفیوژ چیست؟ منظور از آبشار هسته ای چیست؟ کاری که در نطنز، اراک، فردو و بوشهر و رآکتور تهران انجام می شود چیست و چه فرق هایی با هم دارند که در این حد نسبت به مواضع طرف های مقابل نسبت به این مراکز هسته ای اختلاف نظر هست؟ منظور از آب سنگین و آب سبک چیست؟ منظور از ان پی تی یا آژانس انرژی اتمی چیست؟ منظور از اف ای تی اف چیست؟ بمب اتم چیست و چطور کار می کند؟ از کجا می توان تشخیص داد که کشوری در پی دستیابی به بمب هسته ای هست یا خیر؟ منظور از درصد های مختلف غنی سازی چیست؟ تحریم های هسته ای ایران چه بوده است و چگونه وضع شده اند؟ منظور از شورای حکام چیست؟ منظور از شورای امنیت سازمان ملل و قطعنامه ی محکومیت چیست؟ و …
وقتی در یک شمای کلی، این مفاهیم را در کنار هم به درستی درک کنیم، امکان این را خواهیم داشت که پدیده ها و گزارش های سیاسی و اجرایی را به خوبی تحلیل کنیم. ما در این کارگاه شش جلسه ای، صرفاً به تعریف این مفاهیم خواهیم پرداخت. سپس تاریخ پرونده ی هسته ای ایران را مرور کرده و متن توافقات هسته ای، از سعدآباد در 1382 تا برجام در دوره ی متأخر را، از روی متن و مستقل از تحلیل های سیاسی و رسانه ای، با هم بازخوانی می کنیم و سعی می کنیم نگاهی از بالا و بدون موضع گیری سیاسی نسبت به این موضوع داشته باشیم.
به عنوان یک پرونده ی بزرگ سیاسی، علمی، حقوقی در سطح بین الملل، مطالعه ی پرونده ی هسته ای ایران، برای دانش آموزان علوم انسانی، کلاسی بسیار آموزنده و جریان ساز خواهد بود.
ما را در این کارگاه همراهی کنید.

××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××

بهارستان نشینی از مجلس فائزون

دبیران: عماد صفرنژاد بروجنی – دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه شیراز
زهرا محمدی –  دانشجوی ارشد فلسفۀ دانشگاه تهران (دانش آموختۀ کارشناسی حقوق شهید بهشتی)
سجاد فضل زرندی – دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل دانشگاه امام صادق (ع)

همه ما حتما تا به امروز مطالبی درباره مجلس قوه مقننه و قانونگذاری شنیده ایم. اما احتمالا كم تر کسی از میان ما مطالعات و تجربه هایی درباره نحوه کار مجلس روش قانونگذاری در مجلس، اهمیت و نحوه استدلال برای قانونگذاری، ساختارهای داخلی مجلس و ….. داشته است و تقریبا هیچ کدام از ما قانونگذاری در مجلس یا محیطی شبیه به آن را تجربه نکرده ایم. قانونگذاری در مجلس یکی از آن مسائلی است که دائما نکاتی را در ارتباط با آن می شنویم و حتی خودمان هم نقدهایی به آن وارد می‌کنیم بی آن که به طور کامل بدانیم دقیقا از چه چیزی صحبت میکنیم .
از آن جا که یکی از بهترین راه‌های یادگیری هر امری تجربه آن است؛ در این کارگاه می خواهیم در کنار هم به قانونگذاری در چند حوزه بپردازیم و برای اولین بار یک تجربه نابی از چالش قانونگذاری برای خود و دوستانمان رقم بزنیم. می‌خواهیم برای چند ساعت در مجلس ،فائزون بهارستان‌نشین شویم و در مورد یک مسئله یا پیشنهاد – یا به قول حقوقی ها -لایحه / طرح قانونی موضع گیری کنیم، نظر دهیم و با یکدیگر تصمیم بگیریم. یکی از نکات مهم این است که ما در این کارگاه به دنبال درست و غلط دانستن نظرات یکدیگر نیستیم و هر کسی آزاد است با استدلال خودش موضع گیری خاص خودش را داشته باشد، بدون اینکه توسط بقیه قضاوت شود. پس از اظهار نظر نهراسید فارغ از این نکته نگذارید ترس از سخن اشتباه شما را از گفت وگو و پرسش بازدارد. نکته آخر این که روحیه کار جمعی کارگاه مان را پرثمرتر می‌کند؛ حتما آن را با خودتان بیاورید مشتاق دیدارتان هستیم

××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××

دو کفه نابرابر یک ترازو

دبیر: جناب آقای مهدی تکلو – دانشجو دکتری جامعه‌شناسی سیاسی دانشگاه علامه، مدیر دفتر مطالعات جنسیت و جامعه

جامعه شناسی جنسیت اساساً یک پارادایم انتقادی به جریان کلاسیک و رسمی علوم اجتماعی است. انتقاد اصلی این پارادیم این است که آیا زمانی که از انسان و جامعه صحبت می‌کنیم منظورمان مردان هستند یا همه انسان‌ها؟ آیا مناسبات اجتماعی زن و مردان بر اساس جنسیت تفاوت هایی در واقعیت عینی جامعه دارد یا خیر؟ و از این مدخل مساله جنسیت را در گذار از تحلیل های اجتماعی مبنا قرار می‌دهد. علاوه بر به کارگیری جنسیت به عنوان یک منظر تحلیلی، ما یک بار می‌توانیم جنسیت را به عنوان یک پدیده اجتماعی نیز مورد توجه قرار داده و تطورات آن را بررسی کنیم.
در این کارگاه تلاش می‌کنیم ببینیم چه نسبتی میان زن و مرد در هویتی جنسیتی برقرار است و این هویت جنسیتی از رهگذر ساخت ساختارهای اجتماعی چگونه به عرصه های اجتماعی راه می‌یابد؟ برای این کار نسبت میان انسانیت، جنسیت و فردیت زن و مرد را در سطح فردی توضیح می‌دهیم و سپس به سطح اجتماعی حرکت می‌کنیم در ادامه نیز از نظریه های برابری عدالت و تعادل جنسیتی در عرصه اجتماعی بحث می‌کنیم و تلاش می‌کنیم با مقایسه این نظریات آثار آن را
با یک نگاه کاربردی تر در عرصه ی اجتماعی مورد بررسی قرار بدهیم.

××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××

سیاست‌خوانی

دبیر: جناب آقای محمد علی عبدو – فوق لیسانس علوم سیاسی از دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه

سیاست هم پدر دارد هم مادر! قاعده و قانون هم از قضا دارد. درست و غلط هم، همینطور. سیاست کلافی معلق در هوا نیست که هر کس بلندتر پرید به چنگش بیاورد. این ادعا را تاریخ اثبات می‌کند.
دور هم جمع می‌شویم و در گنجه‌ی تاریخ، می‌گردیم به دنبال قاعده‌ها و قانون‌های سیاست. آنچه تقدیر دیگران بوده و حالا عبرت است برای ما. قرار است سیاست را این‌بار، بخوانیم. ورق بزنیم. گمشده‌هایش را پیدا کنیم.
این البته همه‌ی ماجرا نیست.
در خواندن سیاست، ما را متن‌های کهن رهبری می‌کنند. صد البته لذتش بیشتر است. هم مقصدش شیرین است هم مسیرش؛ دو نشان با یک تیر.
در کارگاه «سیاست‌خوانی» خواندن متن کتاب «سیرالملوک» (اثر خواجه نظام الملک طوسی) محوریت دارد. کنار این اثر اما متون کهن دیگری هم خوانده و فهم خواهد شد.
اگر به مثلث سیاست، ادبیات و تاریخ علاقه‌مندید، در کارگاه «سیاست‌خوانی» می‌بینمتان.

××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××

تکنولایف

دبیر: جناب آقای روح الله هنرور – دکترای سیستم های اطلاعاتی از مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن ، مدیر مرکز مطالعات دولت و بخش عمومی اندیشکده حکمرانی دانشگاه صنعتی شریف

یک پژوهش میدانی درباره استفاده از نمایشگر های الکترونیکی نشان می‌دهد که از هر ده نفر، شش نفر احساس می‌کنند زمان زیادی را بدون اینکه لزومی داشته باشد به استفاده از دستگاه های الکترونیکی اختصاص می‌دهند و فکر می‌کنند حضور پررنگ فناوری در زندگی انسان باعث سرعت یافتن آن شده است که اتفاقا اصلا هم برایشان مطلوب نیست.
در این تعریف های یک خطی مرسوم می‌گوییم «تکنولوژی، یعنی مجموعه روش هایی که برای تولید کالا یا خدمات به کار گرفته می‌شود.» اما آیا واقعا قصه به همین جا ختم می‌شود؟ اینجا می‌خواهیم ببینیم اصلا این تکنولوژی که حالا نام بومی سازی شده اش را گذاشته اند فناوری یعنی چه؟ از کی و چطور به وجود آمده است؟ اصلا آیا می‌شود یک راه خلاصی ای ازش پیدا کرد؟ اینکه می‌گوییم حالا زیست مان رفته در فضای تکنولوژی و دیگر صرفا با صفحات نمایشی که می‌توانیم هر از گاهی به آنها سر بزنیم و با آنچه دلمان می‌خواهد مواجه بشویم، طرف نیستیم یعنی چه؟ اینجا میخواهیم برویم سراغ این غول بی شاخ و دم و زمین گیرش کنیم، ببینیم که اصلا حرف حسابش چیست؟ شاید بعد ها یک کارهایی مشترکی هم باهم کردیم! کسی چه می‌داند؟

××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××

تله های ما

دبیر: جناب آقای علی عشقی – کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی از دانشگاه تهران

حتما تا به حال اصطلاح تله های ذهنی را شنیده اید. در این کارگاه میخواهیم از دو حیطه اصلی روانشناسی ؛ یعنی شناختی و تحلیلی، تله های ذهنی را مطالعه کنیم.
در قدم اول می‌خواهیم بفهمیم تله های ذهنی دقیقا چه هستند و از چه مسائلی ریشه میگیرند. آیا در همه افراد به یک شکل بروز پیدا می‌کنند؟ آیا میتوان تعیین کرد تله ها نتیجه رویداد های بیرونی و رفتار های ما هستند یا مقدمه آن؟
سوال مهم تر اینکه تله های ذهنی چگونه بر تفسیر ما از رویداد ها اثر گذارند؟
در حیطه تحلیلی بررسی خواهیم که بر اسا آنچه فروید میگوید، مکانیسم های دفاعی که در افراد شکل میگیرند، چطور عمل می‌کنند؟ مکانیسم های دفاعی ما   آیا آگاهانه استفاده می‌شوند یا بصورت ناخوداگاه؟
اینها سوالات بیشماری هستند که در این کارگاه میخواهیم بصورت بنیادی به آن بپردازیم.